Dieta bezglutenowa – czym jest gluten?

O glutenie w dietetycznym świecie zrobiło się głośno jakiś czas temu. Jedni twierdzą, że to tylko kolejny trend żywieniowy i z apetytem sięgają po pszenną bułeczkę, drudzy unikają go jak mogą i winią za wiele dolegliwości. Czym jest gluten? Czy rzeczywiście jest się czego bać i kto powinien go ograniczyć? W tym wpisie poznasz odpowiedź na te pytania i dowiesz się, z jakich produktów składa się dieta bezglutenowa.

Gluten – co to jest?

Gluten to mieszanina białek roślinnych – gluteniny i gliadyny. Naturalnie występuje w ziarnach niektórych zbóż: pszenicy, żyta, orkiszu i jęczmienia. To właśnie jego obecność sprawia, że wypieki są pulchne i sprężyste.

Komu szkodzi gluten?

Zdecydowana większość społeczeństwa może bezpiecznie spożywać gluten. Szacuje się, że jedynie od 3 do 6% populacji powinno go ograniczyć lub zupełnie wyeliminować z diety. Są to przede wszystkim osoby chore na celiakię – genetyczną chorobę immunologiczną trwającą całe życie, której skutkiem są zaburzenia wchłaniania pokarmu. Cierpiący na to schorzenie powinni stosować ścisłą dietę bezglutenową, ponieważ nawet najmniejsza ilość tej substancji może spowodować niebezpieczne dla zdrowia konsekwencje.

Wyeliminowanie glutenu z diety
Gluten z codziennej diety powinny wyeliminować przede wszystkim osoby cierpiące na celiakię. W ich przypadku spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony jelita cienkiego. Choroba ta potrafi rozwijać się bezobjawowo.

Druga grupa osób, którym zaleca się wykluczenie glutenu z diety to alergicy. Gluten, zaraz po krowim mleku, jest najpowszechniejszą przyczyną nietolerancji pokarmowych. Objawy alergii na gluten to między innymi: pokrzywka, atopowe zapalenie skóry, obrzęki i biegunka. W przeciwieństwie do celiakii, która jest chorobą na całe życie, alergia może minąć po kilku latach.

Na gluten w diecie powinny uważać również osoby borykające się z nadwrażliwością na tę substancję. Najczęstsze objawy to wzdęcia, bóle brzucha i uczucie pełności, zmęczenie, wahania nastrojów, zmiany skórne i nieżyt nosa. Dolegliwości te możemy odczuwać nawet pomimo braku celiakii i alergii na gluten czy pszenicę. W takiej sytuacji, żeby przekonać się, że tym, co nam szkodzi rzeczywiście jest gluten, dobrym rozwiązaniem jest wyeliminowanie go z diety na przynajmniej miesiąc. Jeśli po tym czasie, po zjedzeniu kawałka chleba objawy powrócą, będziemy mieć pewność, że stosowanie diety bezglutenowej jest dla nas wskazane.

Ponadto, wyeliminowanie z diety produktów zawierających gluten przyspiesza i ułatwia leczenie chorób takich jak candidoza, Hashimoto i inne zaburzenia pracy tarczycy.

Wyeliminowanie glutenu ułatwie leczenie niektórych chorób
Wyeliminowanie glutenu ułatwia leczenie takich chorób jak Hashimoto i candidoza.

Czy każdy gluten szkodzi tak samo?
Osoby cierpiące na celiakię i alergię na gluten powinny unikać wszystkich zbóż, które go zawierają. Tak samo szkodliwy będzie ten pochodzący z pszenicy, orkiszu, żyta czy jęczmienia. Jednak w przypadku nadwrażliwości na gluten, może okazać się, że niepożądane objawy będą pojawiały się jedynie po spożyciu produktów pszennych. To zboże zawiera go najwięcej, a dodatkowo jest najbardziej modyfikowane genetycznie.

Dieta bezglutenowa – co wolno jeść?

Wbrew pozorom zrezygnowanie z produktów zawierających gluten wcale nie oznacza, że nasz jadłospis stanie się ubogi i nudny. Śmiało możemy sięgać po wszystkie owoce, warzywa, nabiał, orzechy i pestki, mięso oraz ryby. Należy natomiast uważać na wysoko przetworzone wędliny, konserwy, sery czy jogurty, ponieważ często, aby zapewnić im odpowiednią konsystencję, producenci dodają do nich gluten. Pamiętaj także, że kasza manna i kuskus to wyroby z pszenicy, zatem nie są dozwolone w diecie bezglutenowej. Owies, choć naturalnie bez glutenu, często bywa nim zanieczyszczony. Jeśli masz ochotę na płatki owsiane, zwróć uwagę na to, czy na opakowaniu zaznaczono, że jest to produkt bezglutenowy.

Zboża naturalnie niezawierające glutenu to:
• ryż biały i brązowy
• gryka
• proso
• amarantus
• quinoa
• kukurydza

Warzywa to produkty bezglutenowe
Wszystkie warzywa są produktami bezglutenowymi.

Jeśli zdecydujesz się na wyeliminowanie glutenu, być może na początku będzie Ci trudno odzwyczaić się od ulubionego makaronu, pizzy czy pierogów. Jednak większość z tych potraw z powodzeniem można przygotować z mąki kukurydzianej, gryczanej bądź ryżowej. Jeżeli zastanawiasz się nad rozpoczęciem takiej diety, ale obawiasz się, że będzie brakowało Ci pomysłów na bezglutenowe dania, lub nie będziesz czuć się pewnie na zakupach, wybierając dozwolone produkty, rozważ zamówienie cateringu dietetycznego. Dieta pudełkowa pozwoli Ci zaoszczędzić mnóstwo czasu i cieszyć się zdrowymi i pysznymi, urozmaiconymi posiłkami.